ΩΜΟΣ : ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ή ΗΜΙΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ
Πρωτόκολλο Αποκατάστασης για Ολική
Αρθροπλαστική και Ημιαρθροπλαστική Ώμου
Αυτό
το πρωτόκολλο έχει ως στόχο να καθοδηγήσει τους θεραπευτές και τους ασθενείς
κατά τη μετεγχειρητική πορεία μετά από ολική αρθροπλαστική ώμου και
ημιαρθροπλαστική. Οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις θα πρέπει να βασίζονται στις
ανάγκες του ατόμου και θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα ευρήματα των εξετάσεων
και τη λήψη κλινικών αποφάσεων
Μετεγχειρητικές Επιπλοκές
Εάν
εμφανίσετε πυρετό, μη υποχωρούν μούδιασμα/μυρμήγκιασμα, υπερβολική έκκριση από
την τομή, ανεξέλεγκτο πόνο ή οποιαδήποτε άλλα συμπτώματα που σας ανησυχούν, θα
πρέπει να επικοινωνήσετε με τον παραπέμποντα ιατρό.
ΦΑΣΗ 1: ΑΜΕΣΗ ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΙΤΙΚΗ
ΠΕΡΙΟΔΟΣ (0-3 ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ ΜΕΤΑ ΤΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ)
Στόχοι Αποκατάστασης
α) Προστασία από τη χειρουργική
επέμβαση
β) Μείωση του οιδήματος,
ελαχιστοποίηση του πόνου
γ) Διατήρηση της κίνησης στον
αγκώνα, το χέρι και τον καρπό
δ) Σταδιακή αύξηση της Παθητικής Κίνησης
στον ώμο
ε) Ελαχιστοποίηση της μυϊκής
αναστολής
ζ) Εκπαίδευση του ασθενούς
Νάρθηκας
α) Ουδέτερη τοποθέτηση του άκρου
β) Χρήση μαξιλαριού απαγωγής σε
απαγωγή 30-45°
γ) Χρήση στον ύπνο
Προφυλάξεις
α) Όχι στροφή του ώμου (ενεργητική)
β) Δεν επιτρέπονται τα τεντώματα
πίσω από την πλάτη, ειδικά κατά την έσω στροφή
γ) Δεν επιτρέπονται οι υπερβολικές
εξωτερικές στροφές ή απαγωγές του ώμου
δ) Δεν επιτρέπονται οι άρσεις
αντικειμένων
ε) Δεν επιτρέπονται τα στηρίγματα
του σωματικού βάρους με τα χέρια
ζ) Τοποθετήστε ένα μικρό ρολό
μαξιλαριού/πετσέτας κάτω από τον αγκώνα ενώ ξαπλώνετε ανάσκελα για να αποφύγετε
την υπερέκταση του ώμου
Παρεμβάσεις
α) Διαχείριση Οιδήματος
β) Παγοθεραπεία, συμπίεση
Εύρος κίνησης/Κινητικότητα
α) Παθητικά: Έξω Στροφή <= 30° στο επίπεδο της ωμοπλάτης,
β) Έσω Στροφή προς τη γραμμή της
ζώνης στο επίπεδο της ωμοπλάτης,
γ) Κάμψη/Κλίση στην ανοχή του
ασθενούς
δ) Απαγωγή <= 90° ,
εκκρεμές, ολίσθηση με τον αγκώνα στο τραπέζι σε καθιστή θέση (δες
βιντεο)
ε) Υποβοηθούμενη Ενεργητική Κίνηση:
Ενεργητική υποβοηθητική κάμψη ώμου
ζ) Ενεργητική Κίνηση: αγκώνας,
χέρι, καρπός
Ενδυνάμωση (Εβδομάδα 2)
α) Ωμοπλάτη: σύσπαση μυών ωμοπλάτης
β) σύσπαση μυών ωμοπλάτης σε πρηνή θέση
γ) όρθια θέση ωμοπλάτης,
υποστηριζόμενη θέση ωμοπλάτης, ολίσθηση προς τα κάτω
δ) Σφίξιμο μπάλας
Κριτήρια για την πρόοδο
α) >= 50% κάμψη ώμου, σε σύγκριση με την άλλη
πλευρά
β) <= 90° ώμου (παθητική απαγωγή)
γ) <= 30° ώμου (παθητική Έξω Στροφή) στο επίπεδο της
ωμοπλάτης
δ) >= 70° (παθητική έσω στροφή
στο επίπεδο της ωμοπλάτης
ε) Ψηλαφητή μυϊκή σύσπαση αισθητή
στο μυϊκό σύστημα της ωμοπλάτης
ζ) Πόνος < 4/10
η) Δεν υπάρχουν επιπλοκές στην Φάση
Ι
ΦΑΣΗ 2: ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ
ΠΕΡΙΟΔΟΣ (4-6 ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ ΜΕΤΑ ΤΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ)
Στόχοι Αποκατάστασης
α) Συνέχιση της προστασίας της
χειρουργικής αποκατάστασης
β) Μείωση του οιδήματος,
ελαχιστοποίηση του πόνου
γ) Σταδιακή αύξηση της Παθητικής
Κίνησης στον ώμο
δ) Ελαχιστοποίηση των μοτίβων
αντικατάστασης με Ενεργητική Κίνηση και Υποβοηθούμενη Ενεργητική
Κίνηση
ε) Βελτίωση της
ενεργοποίησης/δύναμης των στροφέων μυών
ζ) Έναρξη ενεργοποίησης Στροφικού
πετάλου (εξωτερικών περιστροφικών μυών)
η) Εκπαίδευση ασθενών
Νάρθηκας
Χρησιμοποιήστε τον τη νύχτα στον
ύπνο
Προφυλάξεις
α) Απαγορεύεται η υπερβολική Έξω
Στροφή ή απαγωγή του ώμου
β) Απαγορεύεται η ανύψωση
αντικειμένων βαρύτερων από ένα φλιτζάνι καφέ
γ) Απαγορεύεται η στήριξη του
σωματικού βάρους με τα χέρια
δ) Τοποθετήστε ένα μικρό ρολό
μαξιλαριού/πετσέτας κάτω από τον αγκώνα ενώ ξαπλώνετε ανάσκελα για να αποφύγετε
την υπερέκταση του ώμου
Παρέμβαση (σε συνέχεια της φάσης 1)
Εύρος κίνησης/Κινητικότητα
α) Παθητική Κίνηση: Πλήρης με
εξαίρεση την Έξω Στροφή <= 30° στο επίπεδο της ωμοπλάτης και <= 90° Απαγωγή
β) Υποβοηθούμενη Ενεργητική Κίνηση: κάμψη ώμου με μπαστούνι,
διάταση με έξω στροφή με μπαστούνι,
κάμψη με πετσέτα,
ανύψωση ώμου σε καθιστή θέση με μπαστούνι
Ενδυνάμωση
α) ισομετρική Έξω στροφή
β) Αγκώνας: Κάμψη δικεφάλων, κάμψεις τρικεφάλων με ζώνη αντίστασης
γ) κωπηλατική κίνηση σε μπάλλα γυμναστικής
δ) ενεργοποίηση Πρόσθιου Οδοντωτού
Κινητικός έλεγχος
Έξω Στροφή σε κάμψη 90-125° (ρυθμική σταθεροποίηση)
Διατάσεις
α) Πλάγια οριζόντια προσαγωγή
Κριτήρια προόδου
α) >=75% Παθητικής κάμψης ώμου,
σε σύγκριση με την αντίπλευρη πλευρά
β) >=75% Παθητικής Κίνησης ώμου Έσω Στροφή στο επίπεδο της ωμοπλάτης σε
σύγκριση με την αντίπλευρη πλευρά
γ) 30° Παθητικής
Κίνησης ώμου Έξω Στροφή στο επίπεδο της
ωμοπλάτης
δ) 90° Παθητικής Απαγωγής ώμου
ε) Υποβοηθούμενη Ενεργητική Κίνηση
ζ) Ενεργητική Κίνηση: ανύψωση
ώμου στις 100°
η) Πόνος < 4/10°
θ) Χωρίς επιπλοκές στην Φάση 2
ΦΑΣΗ 3: ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ
ΣΥΝΕΧΕΙΑ (7-8 ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ ΜΕΤΑ ΤΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ)
Στόχοι Αποκατάστασης
α) Μην υπερφορτώνετε τον ιστό που
επουλώνεται (ειδικά την πρόσθια κάψα)
β) Ελαχιστοποιήστε τον πόνο
γ) Διατηρήστε την Παθητική
Κίνηση
δ) Βελτιώστε την Ενεργητική Κίνηση
ε) Βελτιώστε την κίνηση της
ωμοπλάτης
ζ) Επιστροφή σε πλήρεις
λειτουργικές δραστηριότητες
η) Εκπαίδευση ασθενούς
Νάρθηκας
Διακόπτεται η χρήση του
Προφυλάξεις
α) Να μην σηκώνονται βάρη
περισσότερο από 5 κιλά
β) Παρέμβαση σε συνέχεια της φάσης 2
Εύρος κίνησης/Κινητικότητα
α) Πλήρης κινητικότητα σε όλα τα
επίπεδα
β) Υποβοηθούμενη Ενεργητική Κίνηση:
ολισθήσεις σε τραπέζι με κλίση, κύλιση μπάλας στον τοίχο, αναρρίχηση σε τοίχο,
τροχαλίες
γ) Ενεργητική Κίνηση : κάμψη
σε καθιστή θέση, ανύψωση σε ύπτια θέση προς τα εμπρός με ελαστική αντίσταση έως
90°
Ενδυνάμωση
α) Μυς στροφικού πετάλου:
ισομετρικές ασκήσεις έσω στροφής, πλάγια Έξω στροφή,
β) Όρθια Θέση: Έξω Στροφή με ζώνη αντίστασης, Όρθια Θέση έσω στροφή με ζώνη αντίστασης
γ) Ωμοπλάτη: Έκταση ώμου με ζώνη
αντίστασης, καθιστή κωπηλασία με ζώνη αντίστασης, κωπηλασία
δ) Ολίσθηση σε επικληνή επιφάνεια
ε) κύλιση μπάλλας στον τοίχο
Έλεγχος κίνησης
α) Έσω Στροφή / Έξω Στροφή και
Κάμψη 90-125° (ρυθμική σταθεροποίηση)
β) Διαγώνιες άρσεις Ιδιοδεκτικής Νευρομυϊκής
Διευκόλυνσης (PNF)
Διατάσεις Έσω Στροφή πίσω από την πλάτη με πετσέτα,
Προσαγωγή απο πλάγια θέση
Κριτήρια προόδου
Πόνος < 4/10
ΦΑΣΗ 4: ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΗ ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ
ΠΕΡΙΟΔΟΣ (9-11 ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ ΜΕΤΑ ΤΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ)
Στόχοι Αποκατάστασης
α)
Μην υπερφορτώνετε τον ιστό που επουλώνεται (ειδικά την πρόσθια κάψα)
β) Διατηρήστε την
ανώδυνη Παθητική Κίνηση(περιοχή κίνησης του ώμου)
γ) Συνεχίστε να βελτιώνετε την
στροφή του ώμου (Ενεργητική Κίνηση)
δ) Βελτιώστε τη δυναμική
σταθερότητα του ώμου
ε) Αποκαταστήστε σταδιακά τη δύναμη
και την αντοχή του ώμου
Παρέμβαση σε συνέχεια της
φάσης 3
Εύρος κίνησης/κινητικότητα
Πλήρες εύρος κίνησης σε όλα τα
επίπεδα
Ενδυνάμωση
α) Στροφικό πέταλο: άσκηση αύξησης
αντίστασης Στροφικού πετάλου
β) Ωμοπλάτη: Κάμψεις στα γόνατα,
γ) άσκηση "W",
δ) άσκηση W με ελαστικό ιμάντα
ε) κίνηση δυναμικού εναγκαλισμού με ελαστικό ιμάντα
ζ) έκταση ώμου από πρηνή θέση,
η) Πρόσθια "γροθιά" με αντίσταση
θ) Άσκηση "τρίποδας"
Κριτήρια προόδου
α) Κάμψη ώμου σε ύπτια
θέση Ενεργητική Κίνηση >=140°
β) Κάμψη ώμου σε ύπτια
θέση Ενεργητική Κίνηση, Απαγωγή >=120°
γ) Κάμψη ώμου σε ύπτια θέση Έξω
Στροφή στο επίπεδο της ωμοπλάτης >= 60 μοίρες
δ) Κάμψη ώμου σε ύπτια θέση, Ενεργητική
Κίνηση, Έσω Στροφή στο επίπεδο της
ωμοπλάτης >= 70°
ε) Ανύψωση ώμου Ενεργητική
Κίνηση στις 120° με ελάχιστα μοτίβα
αντικατάστασης
ζ) Εκτελεί όλες τις ασκήσεις που
επιδεικνύουν συμμετρική μηχανική κίνηση της ωμοπλάτης
η) Πόνος < 2/10
ΦΑΣΗ 5: ΠΡΟΗΓΜΕΝΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ
ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ (12-16 ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ ΜΕΤΑ ΤΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ)
Στόχοι Αποκατάστασης
α) Διατήρηση της κίνησης του ώμου
χωρίς πόνο
β) Βελτίωση της δύναμης και της
αντοχής του ώμου
γ) Βελτίωση της λειτουργικής χρήσης
του άνω άκρου
δ) Παρέμβαση σε συνέχεια της
φάσης 4
Ενδυνάμωση
Στροφικό πέταλο:
α) Έξω Στροφή στις 90° ,
β) Έσω στροφή στις 90°,
Ασκήσεις σταθεροποίησης της ωμοπλάτης
α) Άσκηση ¨ Τ ¨
β) Κάμψη στον τοίχο
Έλεγχος κίνησης
Προώθηση σταθεροποίησης μπάλας στον
τοίχο προς τα πάνω εναλλασσόμενες ισομετρικές/ρυθμικές σταθεροποιήσεις
Κριτήρια προόδου
α) Όλοι οι στόχοι που είχαν τεθεί
να έχουν επιτευχθεί
β) Διατήρηση ανώδυνης Παθητικής
Κίνησης και Ενεργητικής Κίνησης
γ) Εκτελούνται άνετα όλες οι
ασκήσεις σταθεροποίησης της ωμοπλάτης
Angst, F, Goldhahn, J, et al. Responsiveness of six outcome assessment instruments in total shoulder arthroplasty. Arthritis & Rheumatism. 2008. 59 (3): 391-398.
Garcia, GH, Liu, JN, et al. High satisfaction and return to sports after total shoulder arthroplasty in patients aged 55 years and younger. AJSM. 2017. 45 (7): 1664-1669.
Gaunt BW, McCluskey GM, Uhl TL. An electromyographic evaluation of subdividing active-assistive shoulder elevation exercises. Sports Health. 2010. 2 (5): 424-432.
Hughes, M, Neer II, CS. Glenohumeral joint replacement and postoperative rehabilitation. Physical Therapy. 1975. 55(8): 850-858.
Kibler, W.B., Sciascia, A. D., Uhl, T. L., et al. Electromyographic analysis of specific exercises for scapular control in early phases of shoulder rehabilitation. The American Journal of Sports Medicine. 2008. 36(9): p. 1789-1798.
Knesek M, Brunfeldt, A, et al. Patterns of strain and the determination of the safe arc of motion after subscapularis repair-a biomechanical study. Journal of Orthopaedic Research. 2016. 34: 518-524.
Piasecki, DP, Nicholson, GP. Tears of the subscapularis tendon in athletes-diagnosis and repair techniques. Clin Sports Med. 2008. 27: 731-745.
Uhl TL, Muir TA, et al. Electromyographical assessment of passive, active assistive, and active shoulder rehabilitation exercises. PM R. 2010. 2: 132-141.
Wilcox III R.B., Arslanian L.E., Millett P.J. Rehabilitation following total shoulder arthroplasty. JOSPT. 2005. 35 (12): 821-837
Wolff. AL, Rosenzweig, L. Anatomical and biomechanical framework for shoulder arthroplasty rehabilitation. Journal of Hand Therapy. 2017. 30: 167-174.
Wright, T, Easley, T, et al. Shoulder arthroplasty and its effect on strain in the subscapularis muscle. Clinical Biomechanics. 2015. 30: 373-376.
Zarkadas P.C., Throckmorton T., et al. Patient reported activities after shoulder replacement: total and hemiarthroplasty. J Shoulder Elbow Surg. 2011. 20: 273-280.
